Preek 17 juni - E.P. Tiemen Brouwer O.P.

In het Evangelie, dat we zojuist beluisterd hebben, wordt dat geheimzinnige Rijk van God opgeroepen, waar alles liefde is, vrede, schoonheid, licht, leven; totale afwezigheid van kwaad, van onrecht, van zonde, van liefdeloosheid: God is het centrum van dit Rijk.
Als een druppel, - als een heel klein zaadje, - is dat geheimzinnige rijk binnengekomen in onze wereld bij de komst van de zaaier van het Woord, Jezus de Heer. Het heeft in Hem een menselijk begin gekregen en kreeg na zijn dood en verrijzenis een voortzetting in de pelgrimstocht van de kerk door de wereld, door de tijden heen!

Twee parabels hoorden we in deze Evangelielezing, beiden slechts bij de evangelist Marcus te vinden, beiden ook nauw verwant.

marcusDe eerste parabel wil zeggen: wat God begonnen is, zal vanwege de vitale, innerlijke, sterke kracht van het zaad, - lees: van het woord, dat geloof opwekt, - niet tegengehouden kunnen worden. Natuurlijk, er kan onheil komen, er kan verdrukking komen, vervolging heeft het christendom gekend en kent de kerk nog, op sommige plekken was zelfs gehele vernietiging: b.v. ooit was er een bloeiende kerk in Noord-Afrika de kerk van Augustinus, maar de Vandalen kwamen, daar is niets meer van over, tenzij een kleine rest-kerk, er kan ontrouw komen en middelmatigheid, maar toch, ondanks tegendruk en weerstand, tijdelijke verzwakking, onweerstaanbaar zal Gods werk – zo zegt de parabel - z’n voortzetting vinden, een mysterieus proces, de boer kan slechts afwachten en het laten gebeuren, om achteraf te constateren: o, kijk, het is tot resultaat gekomen, het heeft vrucht opgeleverd!

Waar gebeurt die werking van het Godsrijk: maanden-, misschien zelfs jarenlang is er niets te zien, zoals bij het zaad, dat ondergronds werkt, en opeens komt er iets aan de oppervlakte? ‘Niets te zien’, dat wijst op de werking in de diepte van een mensenziel. Ik herinner me een echtpaar dat ik sprak, een aantal jaren terug. Ze zeiden: wij waren toen we jong waren doordrongen van de mentaliteit van het revolutiejaar 1968. Natuurlijk gingen we toen samenwonen en zijn toen alleen voor de wet getrouwd. Meer vonden we niet nodig. Waarom zouden we! Maar nu zijn we bijna 25 jaar getrouwd en we hebben gevoeld, dat God er aan ontbroken heeft. Liefde is een gave Gods en dat moet uitgedrukt worden! Op ons 25-jarig huwelijksfeest zal de kerkelijke inzegening komen en zullen we ons ja-woord uit God hand ontvangen. Dus jarenlang bleef het verborgen onder de oppervlakte, eerst leek het helemaal niet nodig, - er wordt geslapen en opgestaan, ’s nacht en overdag, - maar het bleef bij dat echtpaar ondergronds broeien en knagen, en dan komt het aan de oppervlakte: iedereen mag het zien: het kerkelijk huwelijk!

Of een ander voorbeeld. Ik heb het meerdere malen meegemaakt: mensen komen biechten en dan vraag je, wanneer is uw laatste biecht geweest. Ik heb verschillende keren gehad, dat iemand zei: 40 jaar geleden of zelfs een keer 50 jaar geleden. Ook zoiets: tientallen jaren blijft het onder de oppervlakte, er wordt gedacht, och waarom zou ik, wat moet je nou biechten, ik doe toch geen kwaad en trouwens het sacrament is toch afgeschaft? Maar dan toch kan het gebeuren, dat het bij de een of ander gaat broeien en kriebelen van binnen, eerst wordt het nog onderdrukt, maar opeens komt het aan de oppervlakte: de barmhartigheid van het Godsrijk wordt gezocht én gevonden in een belijdenis en het ontvangen van de absolutie. Of nog een derde voorbeeld hoe langs een volkomen onwaarschijnlijke en ondoorgrondelijke weg God z’n werk doet. Het werd me door een medebroeder enkele dagen geleden verteld. Zijn land had een ambassadeur naar de H. Stoel gestuurd. Deze verklaarde van zichzelf openlijk: ik ben atheïst, atheïst! En dat was hij gebleven! Maar zei m’n medebroeder: ons land heeft nooit zo’n goede ambassadeur gehad: wat hij allemaal in een goed contact met het centrum van de kerk heeft kunnen bereiken, je had het nooit kunnen bedenken. Het Godsrijk werkt soms wel heel verborgen en onwaarschijnlijk!

paulusHet punt is: God respecteert de vrijheid van de mens en zal nooit iets forceren. Paulus schrijft het in zijn brief aan de Corinthiërs: er zijn er die planten, er zijn er die begieten, maar God geeft de groei en de wasdom! Met andere woorden: wij zijn slechts instrumenten, God moet het doen! Door tegenkanting en mislukkingen en langs onverwachte wegen zal de oogst worden binnengehaald! Denken we niet teveel dat het geloof van opvallende godsdienstuitingen afhankelijk is, goed georganiseerde manifestaties, grote massabijeenkomsten, kunstige bouwwerken, belangrijke predikanten, T.V. optredens enz.
Nee, de parabel van het kleine mosterdzaadje – de tweede parabel van Marcus, - maakt duidelijk dat dit absoluut niet het geval is. Het gaat in Gods rijk om het kleine gebaar, om de druppel (en vele druppels samen vormen een zee!): om die ene handdruk; die spontane glimlach; dat bemoedigd woord; dat stille gebed, ver weg van het oog van de wereld in de binnenkamer; dat stil gedragen lijden of die stille traan in een slapeloos, nachtelijke uur in het ziekenhuis, door niemand opgemerkt. Langs deze en geen andere weg groeit de kerk als volk van God op aarde, als liefdesgemeenschap en het zijn die gebaren, die samen maken, dat de takken stevig worden, dat een grote zwerm vogels in de schaduw van de boom zal kunnen nestelen.
Dit alles wil zeggen: de kerk zal daar verder gaan, niet zozeer waar gebouwen en structuren, diplomatie en hechte organisatie het voor het zeggen hebben, ook belangrijk, maar vooral waar het menselijk, tedere, liefdevolle gebaar er is (zei Jezus het niet: wanneer iemand een kind een beker water te drinken geeft, daar is het Rijk Gods nabij!) en dat gebaar zal er komen, wanneer iemand z’n hart openstelt voor het onverwachte blazen van de H. Geest; je ziet Hem niet, maar Hij is er! Zoals in de tweede lezing uit de 2de Corinthiërsbrief werd gezegd: we zien Hem niet (Paulus bedoelt dan God, de Heer). We leven in geloof.

De eerste lezing vanmorgen vertelde over een machtige ceder, een van de meest hoge en trotse bomen – je vind ze ook hier in Rome in heel wat parken, die machtige boom, uit de Libanon afkomstig. Die ceder staat voor organisatie, voor het machtige bouwwerk, voor wat mensen presteren, de kerk zoals we die gekend hebben tot voor zo’n 60 jaar terug, wie kon haar wat maken, alles hecht en stevig, goed vastgetimmerd. Toen kwam Johannes de XXIII. Die kreeg die hele kerk op zijn schouders gelegd. Hij moest haar de nieuwe tijd in brengen. Johannes kon er niet van slapen. Hij zat vol zorgen. Maar toen hoorde hij op een goed moment in het nachtelijk uur: maar Johannes: wie bestuurt nu eigenlijk de kerk? Johannes, houd je toch niet voor zo belangrijk. En Johannes luisterde naar de Geest wat moest gebeuren. Hij ging rustig slapen en de kerk ging voort: we zijn alweer meer dan een halve eeuw verder na Johannes!

‘Wie bestuurt nu eigenlijk de kerk!’ ook nu. Antwoord: God! God bestuurt, maar werkt in de diepe verborgenheid van de menselijke ziel, terwijl de boer slaapt! Kunnen we ons daaraan overgeven? Denken we dan hoe van die machtige ceder Cedars of Lebanon(waarover de ballingschapsprofeet Ezechiël sprak), die zo onwrikbaar leek te staan, uit de top een takje werd genomen. God plantte het zelf op een hoge berg van Israëls hoogland. Het beeld wil aanduiden (1) hoe, komend uit de ballingschap, het volk van Israël weer opnieuw het land begon op te bouwen en tot nieuwe bloei kwam. Maar we kunnen ook denken (2), hoe God beginnend nieuw leven plantte in de schoot van Maria, dochter van Israël, en Jezus, de nieuwe mens, uit haar werd geboren, - en er nog steeds is in zijn hemelse gestalte om ons te leiden naar de bronnen van het heil!
Tenslotte kunnen we denken hoe God iedere keer weer (3) bij de wedergeboorte in de doop, na de erfzonde te hebben weggenomen, z’n eigen nieuwe levensbeginsel in de dopeling heeft geplant. Met deze gaat de Heer dan op weg, door de wisselvalligheden van het leven heen, aanwezig in de verborgen diepten van het mensenhart. Zo gaat het Rijk voort, niet te zien, maar aan de vruchten zal de voortgang te kennen zijn!
AMEN

Afdrukken E-mail